Biến “học tiếp hay đi làm” thành một bài toán: ba năm lương đi làm sớm, đặt cạnh khoản chênh thu nhập mỗi năm trong mấy chục năm sau nhờ học tiếp
Nói dễ hiểu
Đi làm sớm thì có thêm vài năm lương, nhưng khoản này chỉ nhận một lần. Học tiếp thì sau đó mỗi năm kiếm hơn người không học một ít, và nhận liên tục ba bốn chục năm. Phải đặt hai khoản này cạnh nhau mà so. Ở thành thị Trung Quốc, mỗi năm học thêm làm thu nhập năm cao hơn khoảng 4,0% (năm 1988) đến 10,2% (năm 2001); số liệu cũ, chỉ để hình dung độ lớn.
Bỏ ra
Không tốn tiền. Ngồi tính một lần, khoảng nửa tiếng.
Lưu ý
Mức tăng chủ yếu xảy ra sau năm 1992, phản ánh khoản chênh lương của người học đại học so với người không học ngày càng lớn. Số liệu chỉ đến 2001 và chỉ ở thành thị, không dùng thẳng cho hôm nay được. Đây là cách tính, không phải đáp án: tính thật thì mỗi người một kết quả. Học phí cao, ngành không khớp việc, học quá lâu thì có thể thật sự không đáng; nhưng điều đó chỉ nói chương trình cụ thể ấy không đáng, không chứng minh “học vô ích”. Nhớ trừ trước các khoản miễn giảm học phí, học bổng. Còn vài thứ không đưa vào công thức được nhưng có thật: yêu cầu bằng cấp tối thiểu của nhiều vị trí, khả năng khó bị thay thế, và cơ hội đổi ngành.
Ở Việt Nam
Ở Việt Nam nhiều vị trí tuyển dụng ở cơ quan nhà nước và doanh nghiệp lớn đòi bằng cao đẳng, đại học; nếu nghề bạn nhắm có yêu cầu đó thì tính riêng.