Sống Tốt HơnTính cả chuyện “học có ích gì không” vào sổ tuổi thọ: mỗi năm học thêm, nguy cơ tử vong khi trưởng thành giảm khoảng 1,9%
Nói dễ hiểu
Mỗi năm đi học thêm, nguy cơ tử vong khi trưởng thành trung bình thấp hơn khoảng 1,9%. Rõ nhất ở người 18–49 tuổi, mỗi năm thấp hơn khoảng 2,9%; từ 70 tuổi trở lên chỉ thấp hơn 0,8%. Người học được lâu thường vốn có điều kiện tốt hơn, nên không tách được bao nhiêu phần là nhờ chính việc học.
Bỏ ra
Không tốn tiền. Cái phải bỏ ra là thời gian và công sức của mấy năm học thêm. Khó ở chỗ học tiếp mà không bỏ giữa chừng.
Lưu ý
Gộp 603 nghiên cứu ở 59 nước (1980–2023): học càng nhiều, tử vong càng giảm; nam nữ như nhau, nước giàu nước nghèo cũng như nhau. Còn tranh luận: tác giả tự báo cáo có thiên lệch xuất bản (nghiên cứu có kết quả đẹp dễ được đăng hơn), kết quả các nghiên cứu chênh nhau nhiều, và tất cả là nghiên cứu quan sát. Số năm học gắn chặt với hoàn cảnh gia đình, vùng miền, nghề nghiệp. Nhân quả cũng có thể ngược: người có bệnh từ nhỏ dễ bỏ học hơn và cũng dễ chết sớm hơn, làm tác dụng của việc học trông lớn hơn thực tế. Nên nó cho thấy “học nhiều và sống lâu đi cùng chiều”, chứ không có nghĩa “đi học thêm là sống thêm 1,9%”. Mức lợi xếp “nhỏ”: thường người đọc chỉ cân nhắc học thêm ba bốn năm, cộng lại chưa tới một phần mười.