Không nhặt, không tháo, không bán đồ kim loại không rõ nguồn gốc; thấy biển cảnh báo phóng xạ hình ba cánh quạt thì tránh xa
Nói dễ hiểu
Bức xạ mắt thường không thấy, nguồn phóng xạ lại là một khối rắn bọc trong vỏ kim loại nhỏ, nên “trông có vẻ không sao” không dùng để phán đoán được. Khả năng người thường gặp phải rất thấp: ở Trung Quốc, sự cố nguồn phóng xạ dưới 1 vụ trên 10.000 nguồn mỗi năm. Nhưng gặp rồi thì hậu quả rất nặng: năm 1987 ở Goiânia (Brazil), có người tháo máy xạ trị trong một phòng khám bỏ hoang, cuối cùng 4 người chết.
Bỏ ra
Không tốn tiền. Thấy khối trụ kim loại lạ, hộp chì, linh kiện tháo từ máy móc thì đi vòng, không nhặt, không tháo, không bỏ túi.
Lưu ý
Nếu gặp: đứng xa, nhớ vị trí, đừng di chuyển, báo công an. Người thường chỉ bảo vệ được bằng cách đứng xa và ở ít; túi áo, túi ni lông không chắn được tia gamma. Máy X-quang, CT phát tia khi có điện, bản thân không chứa nguồn phóng xạ; nguy hiểm thật là nguồn kín trong các thiết bị như dao gamma, máy chụp kiểm tra mối hàn, thiết bị đo mức. Vụ Goiânia: khoảng 112.000 người được kiểm tra, 249 người bị nhiễm xạ. Năm 2014 ở Nam Kinh, một thủ kho nhặt được nguồn iridium-192 bị rơi khi chụp kiểm tra, bỏ vào túi áo; anh bị bệnh phóng xạ cấp nhẹ và bỏng phóng xạ ở chân, nằm viện một năm, mấy năm sau vẫn phải chống nạng. Một công nhân khác tưởng là dây chuyền, cầm lên xem rồi vứt đi. Người làm nghề thu mua phế liệu, tháo dỡ, đồ kim khí, công trường dễ gặp hơn. Ở công trường, thấy khu vực cảnh báo có biểu tượng ba cánh quạt thì đi vòng.
Ở Việt Nam
Nghề thu mua đồng nát, phế liệu rất phổ biến ở Việt Nam; nếu làm nghề này, đừng đập, cưa những khối kim loại lạ. Gặp vật nghi là nguồn phóng xạ thì gọi 113.